Bureau
Clara
Wichmann



Wie wij zijn
We gebruiken het recht als instrument voor verandering. Als enige organisatie in Nederland combineren we feministisch-juridische expertise met een intersectionele aanpak. Het recht wordt vaak gepresenteerd als neutraal, maar in de praktijk weerspiegelt het bestaande machtsverhoudingen en normen. Lang niet iedereen heeft gelijke toegang tot rechtsbescherming en sommige stemmen worden systematisch harder gehoord dan andere. Daarom bevragen we de wet, dagen we het systeem uit en zijn we ons te allen tijde bewust van onze eigen positie en privileges.
Ons team werkt nauw samen met advocatenkantoren, maatschappelijke organisaties en grassrootsbewegingen. Zo vormen we een krachtig collectief dat strijdt voor gelijkwaardigheid van alle vrouwen.
Waarom?
De rechtspositie van vrouwen moet op veel terreinen nog worden verbeterd. Het recht wordt gepresenteerd als rechtvaardig, maar dient in werkelijkheid vooral het belang van de sterksten. De gevolgen raken vooral gemarginaliseerde groepen.
In een wereld die is opgebouwd door en voor bepaalde groepen, bieden de systemen nauwelijks oplossingen voor wie daarbuiten valt. Het recht werkt vaak als een mechanisme dat mensen uitsluit, barrières vergroot en hun stemmen negeert. Wanneer de wet inherent discrimineert en fundamenteel bevooroordeeld is, is de juridische weg voor veel vrouwen een onbegonnen strijd.
Tegelijkertijd biedt het recht ook kansen voor verandering. Door strategische rechtszaken kunnen we blootleggen waar het systeem tekortschiet, jurisprudentie creëren die anderen helpt en maatschappelijk debat op gang brengen. Een gewonnen zaak kan gevolgen hebben voor een grote groep mensen, soms voor bijna alle vrouwen in Nederland.
𝗜𝗻𝘁𝗲𝗿𝘀𝗲𝗰𝘁𝗶𝗼𝗻𝗮𝗹𝗶𝘁𝗲𝗶𝘁 𝗮𝗹𝘀 𝘂𝗶𝘁𝗴𝗮𝗻𝗴𝘀𝗽𝘂𝗻𝘁
Bureau Clara Wichmann is ontstaan uit feminisme waarin de strijd van witte vrouwen de norm was. In deze koers was er onvoldoende oog voor andere vormen van discriminatie en onderdrukking. Om alle ervaringen aandacht te geven, hanteren we nu bewust een intersectionele aanpak om zo te strijden voor álle vrouwen.
Intersectioneel feminisme erkent dat niet alle vrouwen dezelfde uitdagingen ervaren. Naast gender spelen ook etniciteit, klasse, leeftijd, seksuele geaardheid, religie en andere identiteiten een rol in de uitsluiting die mensen meemaken. Voor ons betekent dit: erkenning van verschillende ervaringen, extra aandacht voor gemarginaliseerde groepen en bereidheid om onze eigen positie en privileges ter discussie te stellen.
Deze transformatie is een continu proces. Het vraagt van ons om voortdurend te leren, onszelf uit te dagen en ruimte te maken voor anderen. Want rechtvaardigheid is alleen mogelijk als het geen enkele vrouw buitensluit.
Hoe doen wij dat?
𝗦𝘁𝗿𝗮𝘁𝗲𝗴𝗶𝘀𝗰𝗵 𝗽𝗿𝗼𝗰𝗲𝗱𝗲𝗿𝗲𝗻
Strategisch procederen betekent dat we rechtszaken voeren die verder gaan dan het individuele belang. Naast het recht, bewandelen we routes via communicatie en de politiek. We voeren zaken die structurele ongelijkheid blootleggen en bijdragen aan verandering van het hele rechtssysteem. In sommige gevallen treden we in deze zaken ook op als procespartij.
Een strategische rechtszaak heeft impact op meerdere niveaus: het kan leiden tot nieuwe wetgeving, maatschappelijk debat over discriminatie en ongelijkheid, en jurisprudentie: eerdere uitspraken van rechters waarop rechters zich kunnen baseren bij vergelijkbare zaken. Zo verbeteren we niet alleen de positie van één individu, maar van alle vrouwen die in een vergelijkbare situatie verkeren.
We werken intensief samen met gespecialiseerde advocatenkantoren die ons in deze strategische zaken juridisch bijstaan. Door griffierechten te vergoeden en een garantstelling te geven voor proceskostenveroordelingen ondersteunen we de mensen die niet over de financiële middelen beschikken om zelf een procedure te starten.
𝗝𝘂𝗿𝗶𝗱𝗶𝘀𝗰𝗵 𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿𝘇𝗼𝗲𝗸 𝗲𝗻 𝗮𝗱𝘃𝗶𝗲𝘀
We voeren juridisch onderzoek uit naar wet- en regelgeving die vrouwen raakt. We adviseren beleidsmakers, informeren advocaten en aanvragers over rechtszaken en publiceren analyses die het maatschappelijk debat voeden.
Ons onderzoek richt zich op de vraag: waar schiet het recht tekort? We leggen bloot hoe wetgeving en rechtspraak discriminatie in stand houden en ontwikkelen juridische argumenten om dit te doorbreken.
𝗔𝗴𝗲𝗻𝗱𝗲𝗿𝗲𝗻 𝗲𝗻 𝗮𝗰𝘁𝗶𝘃𝗲𝗿𝗲𝗻
Via het publiceren van onze rechtszaken en onderzoeksanalyses maken we het maatschappelijk belang zichtbaar bij het grote publiek en dragen we bij aan het maatschappelijk debat. We spreken ons uit over ontwikkelingen in wetgeving en rechtspraak, agenderen kwesties die vaak onbesproken blijven en bouwen draagvlak voor verandering.
We maken vrouwen bewust van hun rechten en laten zien waar het recht tekortschiet. Zo creëren we niet alleen juridische verandering, maar ook culturele verschuiving.
¹Als we het hebben over ‘vrouwen’, bedoelen we alle vrouwen (cis en trans) die geraakt worden door genderongelijkheid en ongelijke machtsverhoudingen.
Onze mensen
Bureau Clara Wichmann wordt geleid door directeur Yomi van der Veen. Het stafteam bestaat uit juristen, communicatie-, onderzoeksen administratieprofessionals en projectmedewerkers betrokken bij de Vrouwenrechtswinkel Amsterdam en Alliantie ‘Financieel Sterk door Werk’.

Mr. Berty Bannor
Staflid beleid en onderzoek

Zenzi Bel
Staflid ondersteuning strategische rechtszaken

Mr. Linde Bryk
Hoofd strategische rechtszaken en jurist

Jo-Ann Dawson
Communicatieadviseur

Oriëlla Dest
Financieel medewerker

Andrea Jovanovic
Assistent beleid en onderzoek secretariaat

Bochra Laghssais
Co-coördinator Vrouwenrechtswinkel Amsterdam

Mr. drs. Lilianne Ploumen
Senior adviseur

Fairuz Sewbaks
Staflid juridisch expert

Yomi van der Veen
Directeur

Yael Wassen
Projectmedewerker Vrouwenrechtswinkel Amsterdam

Marieke Warmelink
Staflid secretariaat
Algemeen bestuur

Dr. mr. Lyn Tjon Soei Len
Voorzitter

Mr. Anita de Casparis
Penningmeester
Raad van toezicht
Regien de Graaff
Cristina Guerrero Paez
Janneke van der Kroon
Onze partners
We werken samen met maatschappelijke organisaties en alliantiepartners zoals WOMEN Inc. en de Vrije Keuze Coalitie. Ook grassroots organisaties met wortels in verschillende gemeenschappen zijn waardevolle partners: zij signaleren waar het recht tekortschiet en helpen ons structurele problemen te identificeren.
Daarnaast worden wij (op pro bono basis) ondersteund door verschillende advocatenkantoren die ons bijstaan bij onze juridische zaken en dossiers.
Ook hebben we een netwerk van experts die ons adviseren over strategische zaken. Deze samenwerking versterkt onze impact en zorgt dat we blijven leren en verbeteren. Zo kregen we een X in het paspoort en zorgden we ervoor dat de Nederlandse Staat publieke excuses aanbood voor de oude transgenderwet.
40 Jaar geschiedenis
Clara Wichmann: voorvechter van rechtvaardigheid
Bureau Clara Wichmann is vernoemd naar Clara Meijer-Wichmann (1885-1922), een van de eerste vrouwelijke juristen van Nederland en een gedreven activiste voor vrouwenrechten. Clara Wichmann streed voor gelijke rechten, pacifisme en sociale rechtvaardigheid in een tijd waarin vrouwen nauwelijks een stem hadden.

Jaarrekening en beleid
Statuten
Lees hier onze statuten
Jaarverslag
Jaarverslag 2025
Beleidsplan
Beleidsplan 2025-2027
Jaarrekening
Jaarrekening 2025
Financiële verantwoording 2025
Vrouwenrechtswinkel Amsterdam
Via Vrouwenrechtswinkel Amsterdam maken we juridische hulp gratis toegankelijk voor vrouwen in Amsterdam. Het is een unieke samenwerking die ons helpt om pijnpunten en ongelijkheden te vinden die om verandering vragen.
