Afgelopen vrijdag bracht het kabinet een conceptwetsvoorstel in consultatie dat gelijkwaardigheid tussen ouders brengt in het naamrecht. Onder de huidige wet krijgt een kind van gehuwde ouders zonder naamskeuze automatisch de achternaam van de vader. Het voorstel wil dat veranderen: Bij geen keuze of onenigheid krijgt het kind een gecombineerde achternaam in alfabetische volgorde.
Wat verandert er met dit wetsvoorstel?
Bij de geboorte van hun kind kunnen ouders kiezen voor de achternaam van een van beiden of voor beide achternamen. Komen ouders er niet uit, of wordt er niet gekozen, dan geldt een gecombineerde achternaam in alfabetische volgorde. Ouders kunnen bovendien tot een jaar na de geboorte bij de gemeente een nieuwe keuze maken.
Blijft er onenigheid over de naamskeuze, dan staat de route naar de rechter open. Ook als er sprake is geweest van bedreiging of misbruik van omstandigheden bij de naamskeuze, kan de andere ouder de rechter verzoeken de geslachtsnaam aan te passen. Het belangrijkste is dat één ouder een gecombineerde achternaam niet meer kan tegenhouden.
Wat was er al mogelijk sinds 2024?
Sinds 2024 kunnen ouders kiezen voor een gecombineerde achternaam, maar alleen als ze het samen eens zijn. Zonder keuze, of bij onenigheid, bleef de achternaam van de vader of duo-moeder in het geval van huwelijk of geregistreerd partnerschap de standaard. Het nieuwe voorstel haalt dat vetorecht weg.
Een wetsvoorstel dat niet vanzelf is gekomen
Dit voorstel is er niet vanzelf gekomen. Veel vrouwen deelden hun ervaringen en vroegen aandacht voor de ongelijkwaardigheid in het naamrecht. Samen met Vereniging voor Vrouw en Recht deden we dat ook, en we blijven strijden voor een wet die ouders gelijk behandelt. In juni dienden Songül Mutluer (PRO) en Joost Sneller (D66) een motie in, die met een ruime meerderheid van de Tweede Kamer werd aangenomen.
Wat ontbreekt: een ruime overgangsregeling
Toch ontbreekt er nog een belangrijk onderdeel: een ruime overgangsregeling. Nu geldt het voorstel alleen voor kinderen die worden geboren nadat de wet in werking is getreden, en voor kinderen die binnen een jaar vóór de inwerkingtreding zijn geboren. Voor alle andere kinderen verandert er niets. Hun achternaam staat vast, ook als die jarenlang tegen de wens van de moeder is vastgelegd.
Dat vinden wij niet verdedigbaar. De ongelijkwaardigheid waar dit wetsvoorstel iets aan wil doen, bestond ook toen deze kinderen werden geboren. Moeders die toen niet hebben kunnen kiezen voor een dubbele achternaam, omdat de andere ouder niet instemde of omdat de achternaam van vader de standaard was, worden nu uitgesloten van de verbetering waar zij zelf aan hebben bijgedragen. Een termijn van slechts een jaar vóór de inwerkingtreding is te kort om dit recht te doen.
Wij pleiten daarom voor een overgangsregeling die ook geldt voor kinderen geboren vanaf 1 januari 2016.
Juist de strijd van moeders die onder de vorige overgangsregeling geen toestemming van de andere ouder kregen, heeft dit voorstel mede mogelijk gemaakt. Hun positie nemen we daarom mee in onze reactie op het voorstel. Houd onze kanalen in de gaten voor onze uitgewerkte reactie.
Wat is een internetconsultatie?
Voordat een wet naar de Tweede Kamer gaat, krijgt iedereen de mogelijkheid om online input te leveren op het wetsvoorstel.
Reageer zelf op de consultatie
Er staat nu een internetconsultatie open over het nieuwe wetsvoorstel. Zonder een ruime overgangsregeling blijven veel moeders en kinderen buiten beeld. We hopen daarom dat zoveel mogelijk mensen reageren, zodat dit punt wordt meegenomen. Reageren kan tot en met 10 januari 2027 via internetconsultatie.nl/naamkeuze/reageren.