Meta discrimineert op basis van geslacht bij het tonen van advertenties op Facebook en versterkt hiermee bestaande ongelijkheden en stereotypen in de samenleving. Het algoritme heeft een duidelijke ‘gender-bias’. Vacatures worden vooral getoond aan gebruikers van het geslacht dat volgens het algoritme het beste past bij het soort werk. Door bepaalde functies enkel aan mannen of vrouwen te tonen, ontneemt Meta werkzoekenden de toegang tot voor hen mogelijk interessante vacatures.
Al in 2022 kwamen de eerste signalen hiervan bij ons binnen door onderzoek van de internationale mensenrechtenorganisatie Global Witness. Zij plaatsten advertenties op Facebook voor elektriciens, kappers, leerkrachten basisonderwijs, monteurs, receptionisten, schilders, chef-koks, koeriers en pakketbezorgers. Hoewel deze advertenties genderneutraal werden geschreven met als doelgroep ‘gebruikers van 18 jaar of ouder in Nederland’, toonde Facebook de meeste vacatures bijna uitsluitend aan mannen óf vrouwen.
Zo werd de vacature voor de functie van receptionist voor 96% aan vrouwelijke Facebookgebruikers getoond en de vacature van monteur voor 96% aan mannelijke gebruikers. Toen dit onderzoek een jaar later herhaald werd, waren de resultaten hetzelfde. Als vrouwen bepaalde vacatures simpelweg niet te zien krijgen in een banenmarkt die steeds meer digitaal is, zullen zij verder in de richting worden geduwd van werk dat als ‘typisch vrouwelijk’ wordt beschouwd. Hierdoor worden ongelijkheid en stereotypering niet alleen in stand gehouden, maar zelfs versterkt, zonder dat mensen zich er bewust van zijn.
De zaak
Naar aanleiding van deze sterke aanwijzingen dienden we vanuit Bureau Clara Wichmann samen met Global Witness een klacht in bij het College voor de Rechten van de Mens. Ook verzochten wij de Autoriteit Persoonsgegevens om te handhaven op dit soort digitale genderdiscriminatie.
De kern van deze zaak is dat Meta zich schuldig maakt aan (indirecte) discriminatie op basis van geslacht door de werking van het advertentie-algoritme. Vacatures voor ‘typisch mannelijke’ of ‘typisch vrouwelijke’ beroepen worden in veel gevallen bijna alleen getoond aan gebruikers van dat geslacht. Dat gebeurt zonder dat adverteerders zelf op geslacht selecteren. De effecten hiervan zijn dat:
- Bestaande schadelijke genderstereotypen versterkt worden;
- Mensen niet dezelfde baankansen krijgen;
- Ongelijkheid op de arbeidsmarkt in stand wordt gehouden.
Dit is verboden volgens de Nederlandse en Europese anti-discriminatiewetgeving. Daarnaast heeft Meta de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat haar technologie geen discriminerende effecten heeft.
Onze rol
Bureau Clara Wichmann diende samen met Global Witness een klacht in bij het CRM (College voor de Rechten van de Mens). We werden hierin juridisch bijgestaan door advocatenkantoor Prakken d’Oliveira. De klacht zelf was gebouwd op het onderzoek van Global Witness waarbij Amsterdam Law Clinics en ILPLab, onder begeleiding van mr. Ot van Daalen, belangrijk juridisch onderzoek voor ons verrichtten. Daarnaast heeft juridisch onderzoek geleid tot het indienen van een klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Doelen
De zaak heeft de volgende doelen:
- Het stoppen van discriminatie en stereotypering op basis van geslacht door het algoritme van Meta en het beschermen van gelijke kansen op de arbeidsmarkt;
- Aanpassingen van het algoritme afdwingen, zodat vacatures eerlijker worden verspreid;
- Een precedent creëren voor andere zaken tegen big tech-bedrijven.
‘’Social media bepalen wat we zien van de wereld, van afbeeldingen en nieuws tot vacatures, en hebben daarmee een grote invloed op onze samenleving. Het is daarom belangrijk dat Big Tech bedrijven zoals Meta hun algoritmes eerlijk en zonder vooroordelen ontwerpen om ongelijkheden, bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt, te voorkomen. Het College heeft een belangrijke stap gezet door Meta aan te spreken op hun zorgplicht om discriminatie te voorkomen. Nu is het aan Meta, en andere big tech bedrijven, om hun algoritmes aan te passen.’’
— Berty Bannor
Waar staan we nu
In februari 2025 oordeelde het College voor de Rechten van de Mens dat Meta verboden onderscheid maakt op basis van geslacht bij het tonen van vacatures. Het College bevestigde daarmee dat Meta verantwoordelijk is voor de discriminerende effecten van het eigen algoritme en maatregelen moet nemen om deze tegen te gaan.
De zaak heeft bovendien internationaal navolging gekregen. Ook de Franse gelijkheidsautoriteit Défenseur des Droits oordeelde in 2025 dat Meta’s advertentie-algoritme discrimineert. Daarmee is een belangrijk precedent ontstaan voor de verantwoordelijkheid van grote techbedrijven voor discriminatie door algoritmes.
Het doel om Meta daadwerkelijk het algoritme te laten aanpassen en de discriminatie te stoppen, is nog niet volledig bereikt. Het handhavingsverzoek ligt nog bij de Autoriteit Persoonsgegevens en de Ierse toezichthouder. Bureau Clara Wichmann blijft zich daarom inzetten voor concrete aanpassingen en eerlijke digitale systemen.
Betrokken advocaten
Ekker legal
2022 – 2023
Global Witness doet onderzoek naar de vacature-advertenties op Facebook. De conclusie: er zijn sterke aanwijzingen dat het Facebook algoritme bij advertenties discrimineert op basis van geslacht.
Juni 2023
Bureau Clara Wichmann en Global Witness dienen een klacht in bij het College voor de Rechten van de Mens, ondersteund door advocatenkantoor Prakken d’Oliveira. Ook wordt de Autoriteit Persoonsgegevens gevraagd om te handhaven op deze vorm van discriminatie. Onder begeleiding van mr. Ot van Daalen leggen Amsterdam Law Clinics en ILP Lab de juridische basis voor de klachten.
Mei 2024
Er vindt een zitting plaats bij het College voor de Rechten van de Mens. De zaak wordt hier inhoudelijk behandeld voordat het College tot een oordeel zal komen. Daarnaast organiseert Bureau Clara Wichmann een bijeenkomst met een panelgesprek in het teken van de zitting tegen Meta en over de wijzen waarop maatschappelijke problemen zoals seksisme, racisme en andere vormen van discriminatie kunnen worden weerspiegeld, belicht en aangepakt door technologische ontwikkelingen.
Februari 2025
Meta maakt zich schuldig aan verboden discriminatie op grond van geslacht, volgens het College voor de Rechten van de Mens. Het College stelt dat het advertentie-algoritme van Meta Ierland Ltd. (Meta), verantwoordelijk voor het aanbieden van Facebookadvertenties in Europa, een verboden onderscheid maakt op grond van geslacht. Dit is waarschijnlijk de eerste keer dat een officieel Europees mensenrechtenorgaan vaststelt dat het algoritme van een social media platform discrimineert op basis van geslacht. Het College oordeelt dat Meta een zorgplicht heeft om de mate waarin het algoritme stereotypen in stand houdt te monitoren, en om maatregelen te nemen om dit effect te neutraliseren. Bureau Clara Wichmann en Global Witness overwegen mogelijke vervolgstappen.
November 2025
Na het oordeel van het College heeft ook de Franse gelijkheidsautoriteit Défenseur des Droits geoordeeld dat Meta’s advertentie-algoritme discrimineert. Daarmee sluit de Franse toezichthouder aan bij het oordeel van het Nederlandse College dat het algoritme bestaande genderstereotypen versterkt en ongelijkheid op de arbeidsmarkt in stand houdt. Beide instanties benadrukken dat Meta verantwoordelijk is voor de werking van zijn algoritmen en verplicht is om maatregelen te nemen tegen deze discriminerende effecten. Het handhavingsverzoek tegen Meta blijft nog onder behandeling van de Autoriteit Persoonsgegevens en de Ierse toezichthouder. Dit oordeel laat zien dat het probleem niet op zichzelf staat: algoritmische discriminatie is een grensoverschrijdende kwestie die om stevig toezicht en duidelijke regelgeving vraagt. Bureau Clara Wichmann blijft zich inzetten voor eerlijke digitale systemen waarin gelijke kansen centraal staan.
Contact
Heb je een algemene vraag over deze zaak? Stuur dan een e-mail naar info@clara-wichmann.nl. We helpen je graag verder of zorgen dat je bij de juiste persoon terechtkomt.
Woordvoerder: Berty Bannor, Staflid beleid en onderzoek
Voor interviewverzoeken kun je contact opnemen met onze persvoorlichter:
Charlotte van Schijndel (zij/haar)
Persvoorlichter Bureau Clara Wichmann
T: +31 6 16952416
E: cvanschijndel@clara-wichmann.nl