In Nederland verdienden vrouwelijke rechters en officieren van justitie jarenlang minder dan hun mannelijke collega’s, terwijl zij hetzelfde werk deden. Het loonverschil kon oplopen tot wel 10% per jaar, soms een volledig maandsalaris. Deze ongelijke beloning was het gevolg van het inschalingsbeleid van de Staat. Zo was het laatstverdiende salaris bepalend voor de inschaling van nieuwe rechters. Hiermee wordt de loonkloof die in Nederland bestaat tussen mannen en vrouwen overgenomen door de overheid.
Juist binnen de rechterlijke macht, waar rechtvaardigheid centraal staat, zou discriminatie niet mogen voorkomen. Dat dit toch gebeurde, laat zien hoe diep ongelijkheid in systemen kan zitten. De Staat veranderde het inschalingsbeleid in 2023, maar bood geen compensatie aan de vrouwelijke rechters die jarenlang minder betaald kregen.
Daarom vroegen we vanuit Bureau Clara Wichmann samen met vrouwelijke rechters het College voor de Rechten van de Mens om uitspraak te doen over deze ongelijke beloning. We werden hierin juridisch bijgestaan door advocatenkantoor Stibbe. Deze zaak gaat niet alleen over het salaris dat individuele rechters zijn misgelopen, maar over een groter principe: ook de overheid moet zich houden aan de regels die zij anderen oplegt. Daarmee staat deze zaak symbool voor de bredere strijd tegen genderdiscriminatie op de werkvloer.
De rechtszaak
De kern van deze zaak gaat niet alleen over het geld dat vrouwelijke rechters zijn misgelopen, maar ook om rechtvaardigheid. De Staat moet erkennen dat vrouwelijke rechters jarenlang ongelijk zijn beloond. Daarom verzochten we het College voor de Rechten van de Mens om uitspraak te doen over de ongelijke beloning, omdat:
- Er door het inschalingsbeleid sprake was van ongelijke beloning op basis van geslacht;
- De Staat de wettelijke plicht heeft om discriminatie tegen te gaan;
- Het onacceptabel is dat de overheid van werkgevers verlangt dat zij discriminatie herstellen, maar zelf geen compensatie biedt wanneer vrouwen ongelijk zijn beloond;
- Het probleem al jarenlang bekend is, maar nog altijd niet volledig is opgelost.
Onze rol
Bureau Clara Wichmann speelt een centrale rol in deze zaak. Samen met vrouwelijke rechters startten we de procedure bij het College voor de Rechten van de Mens. We zetten ons daarbij niet alleen in voor erkenning van de ongelijke beloning, maar ook voor herstel en structurele verandering. De vrouwelijke rechters en Bureau Clara Wichmann worden hierin juridisch bijgestaan door advocatenkantoor Stibbe.
Doel
De zaak heeft de volgende doelen:
- Erkenning door de Staat dat vrouwelijke rechters ongelijk zijn beloond;
- Compensatie voor de vrouwelijke rechters die jarenlang tot wel 10% minder verdienden dan hun mannelijke collega’s;
- Beleid dat toekomstige loondiscriminatie voorkomt.
Daarnaast heeft deze zaak een groter doel: het versterken van het vertrouwen in de rechtsstaat en laten zien dat niemand, ook de overheid niet, boven de wet staat.
“De rechterlijke macht zou dé plek moeten zijn waar zulk onrecht niet plaatsvindt. Dat het College voor de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat er sprake is geweest van loondiscriminatie, is dan ook een grote overwinning. Niet alleen voor de rechters die deze zaak zijn begonnen, maar voor alle vrouwen die tot op de dag van vandaag onterecht minder betaald krijgen dan hun mannelijke collega’s.” – Marlies Vegter
Waar staan we nu
Op 5 maart 2026 gaf het College voor de Rechten van de Mens Bureau Clara Wichmann op een belangrijk punt gelijk. Het College oordeelde dat de Staat vrouwelijke rechters in opleiding tussen 1994 en 2023 heeft gediscrimineerd met het inschalings- en beloningsbeleid. Ook in drie individuele zaken stelde het College discriminatie vast. In één van deze zaken was ook na de benoeming tot rechter sprake van ongelijke beloning.
De uitspraak bracht ook de Staat in beweging. In april 2026 maakte de Staat €5 miljoen beschikbaar voor erkenning en een nog uit te werken regeling voor de betrokken rechters. Over de invulling daarvan wordt gesproken met betrokken partijen. We blijven ons, samen met de betrokken rechters, inzetten voor een rechtvaardige compensatie en volledig herstel. Een definitieve compensatieregeling is er op dit moment nog niet.
Betrokken advocaten
Stibbe
2018 – 2023
De loondiscriminatie van vrouwelijke rechters wordt aangekaart door rechters en bevestigt door onafhankelijk onderzoek. Uit onderzoek van Erasmus Q-Intelligence (2023) blijkt dat vrouwelijke rechters in opleiding tussen 1994 en 1 juli 2023 structureel 3,5% tot 10% minder verdienden dan hun mannelijke collega’s. Bureau Clara Wichmann, vrouwelijke rechters, en de Staat gaan in gesprek. Helaas leiden deze gesprekken niet tot concrete oplossingen.
Juli 2023
De Staat voert een nieuw inschalingsbeleid voor het loon van rechters in. Dit nieuwe beleid dat loon vaststelt op basis van het aantal jaren werkervaring zou volgens de Staat toekomstige loondiscriminatie moeten voorkomen. Toch komt geen compensatie voor de vrouwelijke rechters die jarenlang onrechtvaardig minder verdienden dan hun mannelijke collega’s. Rechters die aangenomen zijn onder het oude inschalingsbeleid blijven slachtoffer van de bestaande loonkloof. Ook laat het nieuwe beleid nog ruimte voor willekeur in inschaling. Zo waarschuwt de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak dat het huidige beleid nog steeds ruimte laat voor willekeur in looninschaling omdat ervan afgeweken mag worden.
Maart 2025
Er vindt een zitting plaats bij het College voor de Rechten van de Mens nadat Bureau Clara Wichmann het College vraagt uitspraak te doen. Tijdens deze zitting weigert de Staat nogmaals de veroorzaakte ongelijkheid te compenseren.
Maart 2026
Het College voor de Rechten van de Mens oordeelt dat de Staat vrouwelijke rechters in opleiding tussen 1994 en 2023 heeft gediscrimineerd met zijn inschalings- en beloningsbeleid. Ook in drie individuele zaken stelt het College discriminatie vast. In één van die zaken werd ook na de benoeming tot rechter ongelijk beloond. Het College stelt tegelijkertijd niet vast dat vrouwelijke rechters als gehele groep na hun benoeming structureel werden gediscrimineerd. Bureau Clara Wichmann ziet de uitspraak als een belangrijke stap richting herstel en compensatie.
April 2026
De Staat reageert op de uitspraken van het College en geeft aan de oordelen serieus te nemen. Er wordt €5 miljoen beschikbaar gesteld voor erkenning en voor een nog uit te werken regeling. Het ministerie kondigt gesprekken aan met betrokken partijen over de verdere invulling daarvan.
Juni – juli 2026
De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak blijft aandringen op een rechtvaardige collectieve regeling voor rechters en officieren die voor 1 juli 2023 zijn ingestroomd. Een definitieve compensatieregeling is op dat moment nog niet vastgesteld.
Contact
Heb je een algemene vraag over deze zaak? Stuur dan een e-mail naar info@clara-wichmann.nl. We helpen je graag verder of zorgen dat je bij de juiste persoon terechtkomt.
Woordvoerder: Mr. Linde Bryk, Hoofd strategische rechtszaken en jurist
Voor interviewverzoeken kun je contact opnemen met onze persvoorlichter:
Charlotte van Schijndel (zij/haar)
Persvoorlichter Bureau Clara Wichmann
T: +31 6 16952416
E: cvanschijndel@clara-wichmann.nl
