Duizenden mensen in Nederland verlenen zorg aan iemand die dat nodig heeft, bijvoorbeeld aan een ouder, kind of andere naaste. Zij worden hiervoor betaald vanuit een persoonsgebonden budget (PGB). Toch hebben veel van deze zorgverleners niet dezelfde arbeidsrechten als andere werknemers. Als zij ziek worden, arbeidsongeschikt raken of hun werk verliezen, kunnen zij zonder inkomen komen te zitten.
De oorzaak ligt bij de Regeling dienstverlening aan huis. Deze regeling sluit mensen die minder dan vier dagen per week in een particulier huishouden werken uit van werknemersverzekeringen en hebben minder arbeidsrechtelijke bescherming. Zij zijn niet automatisch verzekerd voor de werknemersverzekeringen en hebben minder arbeidsrechtelijke bescherming. Dit geldt ook voor pgb-zorgverleners, terwijl zij vaak intensieve en complexe zorg verlenen die vergelijkbaar is met het werk van zorgverleners in dienst van een zorginstelling.
Omdat de overgrote meerderheid van de pgb-zorgverleners vrouw is, treft deze ongelijke behandeling vooral vrouwen. Bureau Clara Wichmann zet zich daarom in voor een volwaardige rechtspositie voor alle pgb-zorgverleners. Want wie zorgt voor een ander, moet zelf ook kunnen rekenen op zekerheid.
De rechtszaak
In 2020 startte Bureau Clara Wichmann samen met de Vereniging voor Vrouw en Recht een strategische rechtszaak tegen het UWV. Centraal stond de vraag of pgb-zorgverleners die onder de Regeling dienstverlening aan huis vallen, mogen worden uitgesloten van sociale zekerheid. Omdat het overgrote deel van deze zorgverleners vrouw is, treft deze uitsluiting vooral vrouwen. Wij vinden dat dit neerkomt op verboden discriminatie op grond van geslacht.
De rechtszaak werd gevoerd namens pgb-zorgverlener Carol Kollmann. Zij werkte als thuishulp voor een oudere vrouw, die haar zorg betaalde vanuit een persoonsgebonden budget. Toen de vrouw naar een verzorgingstehuis verhuisde, verloor Kollmann haar baan. Het UWV weigerde haar een WW-uitkering toe te kennen, omdat zij minder dan vier dagen per week in een particulier huishouden werkte en daardoor niet verzekerd zou zijn voor de werknemersverzekeringen.
Met deze rechtszaak hebben we de ongelijke behandeling van pgb-zorgverleners aangevochten. Zij verlenen noodzakelijke zorg die vaak niet verschilt van het werk van zorgverleners in dienst van een zorginstelling. Toch hebben zij niet dezelfde rechten wanneer zij werkloos of arbeidsongeschikt raken. Dat zij hun werk verrichten in een particulier huishouden, mag volgens ons geen reden zijn om hen een volwaardig sociaal vangnet te ontzeggen.
De zaak van Carol Kollmann staat daarmee symbool voor een veel groter probleem. De strategische rechtszaak was erop gericht om pgb-zorgverleners dezelfde sociale zekerheid te geven als andere werknemers en hun werk als volwaardige arbeid te laten erkennen.
Onze rol
Bureau Clara Wichmann ondersteunt strategische rechtszaken om de arbeidsrechten en sociale zekerheid van pgb-zorgverleners te verbeteren. Samen met de Vereniging voor Vrouw en Recht en advocatenkantoor Houthoff ondersteunden we de rechtszaak van Carol Kollmann tegen het UWV, die in 2023 leidde tot een definitieve uitspraak van de Centrale Raad van Beroep.
Na de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep zijn we ons blijven inzetten voor zorgverleners die nog altijd onvoldoende beschermd worden. Zo ondersteunen we een juridische procedure voor een zorgverleenster die voor een familielid zorgt, een procedure over de eigen bijdrage voor de Zorgverzekeringswet die pgb-zorgverleners vóór de inwerkingtreding van de wetswijziging, moesten betalen alsof zij zelfstandig ondernemer waren, en een procedure van een ziek geworden huishoudelijk werker die geen Ziektewet krijgt vanwege de Regeling dienstverlening aan huis.
Daarnaast brengen we de gevolgen van de huidige wetgeving onder de aandacht van de politiek en de samenleving. We dringen aan op voldoende financiering van het pgb, zodat zorgverleners eerlijke arbeidsvoorwaarden krijgen zonder dat dit ten koste gaat van de zorg voor mensen die daarvan afhankelijk zijn.
Doel
Met deze rechtszaak en onze bredere inzet voor pgb-zorgverleners wilden we bereiken dat Pgb-zorgverleners dezelfde arbeidsrechten en sociale zekerheid zouden krijgen als andere werknemers, waaronder het recht op een uitkering bij werkloosheid, ziekte en arbeidsongeschiktheid.
“Het is belangrijk dat we als samenleving een fatsoenlijk sociaal vangnet bieden aan de mensen (met name vrouwen) die voor anderen zorgen en hen niet aan hun lot overlaten.”
— Marlies Vegter
Waar staan we nu
Op 22 september 2026 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel tot aanpassing van de Regeling dienstverlening aan huis aangenomen. Daarmee krijgen pgb-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst recht op sociale zekerheid, waaronder een uitkering bij werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Ook krijgen zij gedurende twee jaar recht op doorbetaling van loon bij ziekte. De nieuwe wetgeving werkt terug tot 1 januari 2026 en vormt een belangrijke stap naar gelijke arbeidsrechten voor pgb-zorgverleners.
Toch zijn we er nog niet. Zorgverleners die voor een familielid zorgen, vallen, een enkele uitzondering daargelaten, niet onder deze bescherming. Bureau Clara Wichmann blijft zich daarom inzetten voor een volwaardige rechtspositie ook voor deze pgb-zorgverleners.
Daarnaast blijven we aandringen op voldoende financiering van het pgb. Zo moeten zorgverleners kunnen rekenen op eerlijke arbeidsvoorwaarden en sociale zekerheid, zonder dat dit ten koste gaat van de zorg die pgb-houders nodig hebben.
November 2020
Met steun van Bureau Clara Wichmann en de Vereniging voor Vrouw en Recht stapt pgb-zorgverlener Carol Kollmann naar de rechter. Zij vecht de weigering van het UWV aan om haar een WW-uitkering toe te kennen. Met deze strategische rechtszaak komen we op voor de arbeidsrechten van tienduizenden pgb-zorgverleners.
December 2021
De rechtbank Rotterdam stelt Carol Kollmann in het gelijk. De rechter oordeelt dat de uitsluiting van pgb-zorgverleners van sociale zekerheid leidt tot verboden discriminatie van vrouwen. Het UWV moet Kollmann alsnog een WW-uitkering toekennen.
Maart 2023
De Centrale Raad van Beroep bevestigt de uitspraak van de rechtbank. Pgb-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst mogen niet langer worden uitgesloten van sociale zekerheid. De uitspraak vormt een belangrijke stap naar gelijke rechten voor tienduizenden zorgverleners.
2023
Na de uitspraak blijkt dat zorgverleners die voor een direct familielid zorgen niet altijd aanspraak kunnen maken op dezelfde rechten. Bureau Clara Wichmann heeft daarom een rechtszaak ondersteund van een vrouw die jarenlang voor haar zwaar gehandicapte broer zorgde, maar na zijn overlijden geen WW-uitkering kreeg. Uiteindelijk is aan deze vrouw alsnog WW toegekend. Bureau Clara Wichmann steunt nu nog de zaak van een vrouw die voor haar meervoudig gehandicapte volwassen dochter zorgt, inmiddels zelf serieuze fysieke en psychische klachten, maar zich niet ziek kan melden, omdat zij dan geen enkel inkomen meer heeft.
Juli 2024
Bureau Clara Wichmann reageert op het wetsvoorstel tot aanpassing van de Regeling dienstverlening aan huis. We pleiten ervoor om ook zorgverleners die voor een familielid zorgen onder de nieuwe wetgeving te laten vallen en dringen aan op voldoende financiering om hun arbeidsrechten te waarborgen.
Juni 2025
De Sociale Verzekeringsbank stelt voor om het pgb-stelsel te vereenvoudigen door informele zorgverleners een vrijwilligersvergoeding te geven in plaats van een arbeidsovereenkomst. Bureau Clara Wichmann maakt bezwaar tegen dit voorstel en benadrukt dat intensieve zorg voor een naaste volwaardig werk is, waarvoor een behoorlijke vergoeding en sociale zekerheid nodig zijn.
Januari 2026
Januari 2026 – Strijd voor gelijke arbeidsrechten gaat door De invoering van wetgeving die pgb-zorgverleners dezelfde rechten moet geven als andere werknemers is vertraagd. Bureau Clara Wichmann roept de overheid op om de pgb-budgetten te verhogen, zodat zorgverleners hun arbeidsrechten krijgen zonder dat dit ten koste gaat van de zorg die pgb-houders ontvangen.
September 2026
Op 22 september neemt de Eerste Kamer het wetsvoorstel tot aanpassing van de Regeling dienstverlening aan huis aan. Pgb-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst krijgen met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026 recht op sociale zekerheid. Een belangrijke stap na jarenlange juridische strijd. Bureau Clara Wichmann blijft zich inzetten voor zorgverleners die nog altijd buiten deze bescherming vallen, waaronder zorgverleners die voor een familielid zorgen.
Contact
Heb je een algemene vraag over deze zaak? Stuur dan een e-mail naar info@clara-wichmann.nl. We helpen je graag verder of zorgen dat je bij de juiste persoon terechtkomt.
Woordvoerder: Mr. Linde Bryk, Hoofd strategische rechtszaken en jurist
Voor interviewverzoeken kun je contact opnemen met onze persvoorlichter:
Charlotte van Schijndel (zij/haar)
Persvoorlichter Bureau Clara Wichmann
T: +31 6 16952416
E: cvanschijndel@clara-wichmann.nl
