Anti-abortusorganisaties zetten ook in Nederland misleidende informatie en desinformatie in om hun boodschap te verspreiden. Begin 2025 verspreidde anti-abortusorganisatie Kies Leven 13.000 folders onder huisartsenpraktijken met onjuiste en angstaanjagende informatie over de abortuspil. De folders waren bedoeld voor wachtkamers en zagen eruit als neutrale medische informatie. De tekst was zelfs geschreven alsof deze afkomstig was van ‘je huisarts’, terwijl het in werkelijkheid ging om een ideologische boodschap van een anti-abortusorganisatie.
Juist bij een ongewenste zwangerschap is het essentieel dat mensen kunnen vertrouwen op eerlijke en feitelijke informatie. Wanneer ideologische boodschappen worden gepresenteerd als medisch advies, kan dat invloed hebben op de keuzes die mensen maken over hun eigen lichaam en toekomst. Deze zaak gaat daarom niet alleen over misleidende reclame, maar ook over toegang tot betrouwbare zorg, autonomie en het recht om op basis van juiste informatie zelf een keuze te maken.
De zaak
De klacht richt zich op de misleidende reclame in de folder van Kies Leven. Volgens Bureau Clara Wichmann en de andere klagers zijn er meerdere problemen met de folders van Kies Leven:
- De folder wordt gepresenteerd als neutrale medische informatie, terwijl deze afkomstig is van een anti-abortusorganisatie;
- De tekst is geschreven alsof deze afkomstig is van ‘je huisarts’, terwijl dat niet het geval is;
- De werkelijke afzender blijft voor de lezer buiten beeld;
- De inhoud is sturend en speelt in op gevoelens van angst;
- De folder bevat aantoonbaar onjuiste informatie over de abortuspil.
Mensen moeten kunnen vertrouwen op correcte medische informatie. Daarnaast moet reclame volgens de Nederlandse Reclame Code herkenbaar zijn als reclame. Ideologische boodschappen mogen daarom niet worden vermomd als neutraal medisch advies.
Onze rol
Bureau Clara Wichmann diende samen met de NHG Expertgroep Seksuele Gezondheid, Stichting Fiom, Women’s Link International en huisarts Peter Leusink de klacht in bij de Reclame Code Commissie. Daarmee brachten we zorg-, juridische en mensenrechtenexpertise samen om op te treden tegen misleidende informatie over abortuszorg.
Doelen
De klacht had de volgende doelen:
- Het stoppen van misleidende en onjuiste informatie over abortus;
- Zwangeren beschermen tegen misleiding ;
- Ervoor zorgen dat reclame duidelijk herkenbaar en eerlijk is;
- Voorkomen dat ideologische boodschappen worden gepresenteerd als medische feiten;
- Het vertrouwen in betrouwbare informatie binnen de zorg beschermen.
Iedereen moet zelf keuzes kunnen maken over hun lichaam en leven, op basis van betrouwbare informatie en zonder manipulatie. Desinformatie over abortuszorg heeft daarom geen plek in de wachtkamer van de huisarts.
“Anti-choice organisaties maken wereldwijd steeds vaker gebruik van desinformatie en misleidende reclame om de autonomie en toegang tot reproductieve rechten voor zwangere mensen te beperken. Deze tactieken vormen een bedreiging voor de rechten van patiënten en het recht van vrouwen op abortuszorg. In een tijd waarin online en offline desinformatie hoogtij viert is deze uitspraak een enorme overwinning in de strijd tegen misleidende informatie over abortus.”
— Lilianne Ploumen
Waar staan we nu
De Reclame Code Commissie stelde Bureau Clara Wichmann en de andere klagers in het gelijk en oordeelde dat de folders van Kies Leven in strijd zijn met de Nederlandse Reclame Code. Daarmee is een belangrijke grens gesteld: ideologische boodschappen mogen niet worden vermomd als neutrale medische informatie.
De uitspraak leidde daarnaast tot politieke aandacht voor mis- en desinformatie over abortuszorg. Er zijn Kamervragen gesteld en de overheid laat onderzoek doen naar manieren om dergelijke desinformatie tegen te gaan. De resultaten worden eind 2026 verwacht.
Betrokken advocaten
Januari 2025
Kies Leven stuurt 13.000 folders en een begeleidende brief naar huisartsenpraktijken door heel Nederland, met het verzoek deze in de wachtkamer te leggen.
Oktober 2025
De Reclame Code Commissie behandelt de klacht inhoudelijk tijdens een zitting.
November 2025
De Reclame Code Commissie stelt de klagers in het gelijk en oordeelt dat de folders in strijd zijn met de Nederlandse Reclame Code. Volgens de RCC is onvoldoende duidelijk dat het om reclame gaat en wie de afzender is. Ook stelt de Commissie vast dat de folder onjuiste informatie bevat en inspeelt op gevoelens van angst. Kies Leven wordt geadviseerd om niet langer op deze manier reclame te maken.
December 2025
Naar aanleiding van de uitspraak worden Kamervragen gesteld over mis- en desinformatie rond abortuszorg. Staatssecretaris Tielen noemt het verspreiden van onjuiste gezondheidsinformatie over abortus zorgelijk en onwenselijk. De overheid laat Fiom en Rutgers onderzoek doen naar effectieve manieren om mis- en desinformatie over onder andere abortus tegen te gaan. De resultaten daarvan worden eind 2026 verwacht.
Deze zaak laat zien hoe kwetsbaar betrouwbare informatie kan zijn wanneer ideologie zich vermomt als feit. Misleiding, zeker in de zorg, is niet acceptabel. Het gaat in deze zaak om het recht van mensen om eerlijk geïnformeerd en vrij van manipulatie keuzes te maken over hun eigen lichaam en toekomst. Wij zien de uitspraak van de Reclame Code Commissie dan ook als een belangrijke waarschuwing aan vergelijkbare organisaties.
Contact
Heb je een algemene vraag over deze zaak? Stuur dan een e-mail naar info@clara-wichmann.nl. We helpen je graag verder of zorgen dat je bij de juiste persoon terechtkomt.
Woordvoerder: Mr. drs. Lilianne Ploumen, Senior adviseur en jurist
Voor interviewverzoeken kun je contact opnemen met onze persvoorlichter:
Charlotte van Schijndel (zij/haar)
Persvoorlichter Bureau Clara Wichmann
T: +31 6 16952416
E: cvanschijndel@clara-wichmann.nl
