Amsterdam, 10 oktober 2025. Afgelopen donderdag 9 oktober om 10:00 uur vond bij de Reclame Code Commissie (RCC) de zitting plaats over een klacht tegen de organisatie Kies Leven. Bureau Clara Wichmann, Fiom, de NHG Expertgroep Seksuele Gezondheid (SeksHAG) en huisarts Peter Leusink dienden deze klacht in vanwege misleidende uitingen over de abortuspil.
De klacht richt zich op een folder die begin dit jaar door Kies Leven werd verspreid onder huisartsen. De folder is geschreven alsof deze afkomstig is van “je huisarts”, terwijl het feitelijk een ideologische boodschap betreft zonder vermelding van de afzender. Volgens de klagers is dit misleidend, onjuist en potentieel schadelijk voor vrouwen in een kwetsbare situatie.
“Reclame moet altijd duidelijk herkenbaar zijn als reclame. Dat geldt ook voor anti-abortusreclame,” zeggen Otto Volgenant en Noor Dings van Boekx Advocaten. “Kies Leven voldoet hier niet aan. Ze verpakken hun reclame als advies van ‘je huisarts’. Dat geeft een vals beeld.”
“Ongewenst zwangeren hebben recht op feitelijk correcte informatie. Deze folder bevat misleidende en ideologisch gekleurde informatie maar pretendeert neutraal te zijn. Dubbele misleiding dus,” aldus Lilianne Ploumen, senior adviseur Bureau Clara Wichmann.
“Een wachtkamer is het voorportaal van de spreekkamer. Patiënten verwachten dat deze vrij is van politieke of religieuze ideologie,” stelt huisarts en arts-seksuoloog Peter Leusink. Leusink sprak voorafgaand aan de zitting ook op het NOS Radio 1 Journaal over de klacht en de misleidende folders van Kies Leven (begint om 0:17:00).
“Wie ongewenst zwanger is, moet kunnen vertrouwen op heldere, eerlijke informatie – én weten wie de afzender is,” zegt Daphne Latour-Oldenhof, beleidsmedewerker bij Fiom.
Wat nu?
Wij verzochten de Reclame Code Commissie om vast te stellen dat de folders in strijd zijn met de Reclame Code. Ook verzochten wij dat de uitspraak als een publieke waarschuwing (“alert“) over de folders verspreid wordt. De Commissie neemt over 4 tot 6 weken hierover een besluit.
Zoals eerder bericht stond het vonnis van de rechtbank in de Siliconenzaak gepland voor 19 november. Wij hebben van de rechtbank vernomen dat het vonnis helaas is uitgesteld tot 17 december 2025. De rechtbank is druk bezig met de uitwerking van het vonnis. Zodra wij het vonnis hebben ontvangen zullen wij hierover berichten op de Siliconensite, sociale media en een mailing versturen aan de deelnemers die zich bij Bureau Clara Wichmann hebben aangemeld.
BCW zal ongeacht de uitkomst blijven vechten voor erkenning van de gezondheidsproblemen van vrouwen met borstimplantaten en voor eerlijke informatie over de risico’s.
—
In dit artikel geven we je meer informatie over de zitting die op 23 september heeft plaatsgevonden bij de Rechtbank Amsterdam over de aansprakelijkheid van Allergan (nu AbbVie) in de Siliconenzaak die Bureau Clara Wichmann voert tegen de Amerikaanse farmaceut Allergan. Het was een intensieve en belangrijke dag. De zittingszaal zat vol met vrouwen uit onze achterban en online hebben meer dan 1500 vrouwen de zitting via de livestream bijgewoond.
Aangezien de livestream niet kon worden opgenomen, hebben we hieronder een samenvatting opgenomen van de zittingsdag en de vervolgstappen.
Vanuit Bureau Clara Wichmann wilden wij tijdens de zitting nog een tekst voordragen. Omdat daar uiteindelijk geen tijd meer voor was, kun je de voordracht hieronder alsnog beluisteren. Het artikel gaat door onder de video.
Verloop van de zitting
De zitting begon met een voordracht door drie van onze deelnemers waarin zij hun ervaringen hebben gedeeld met de rechtbank. Hun verhalen zijn een weerspiegeling van onze achterban. Zo vertelden twee vrouwen over hun BIA-ALCL diagnose en welke weerslag dit heeft gehad op hun leven: zowel qua medische behandelingen als mentaal. Een derde vrouw vertelde over de impact van ASIA-klachten, zoals zware vermoeidheid, concentratiestoornissen, vergeetachtigheid en lichamelijke pijnen, op haar en haar familie en hoe zij na de verwijdering van de implantaten voor een groot deel herstelde. De ervaringen van deze vrouwen benadrukten het belang van deze rechtszaak.
Na de vrouwen kreeg een vertegenwoordiger van Allergan het woord. Zij legde de nadruk op de verschillende bedrijfstakken van de fabrikant en het beleid van Allergan. Zij gaf aan dat zij meeleeft met de vrouwen die klachten hebben, maar dat dat niet betekent dat Allergan aansprakelijk is.
Onze advocaten hebben in hun pleidooi de focus gelegd op het feit dat Allergan de vrouwen nergens informeerde over het risico op BIA-ALCL en ASIA. Onder het Nederlandse en Europese recht moet een producent dit namelijk wel doen. Door deze insteek lag de nadruk op de zitting onder meer op de patiëntfolders en de informatie die Allergan met plastisch chirurgen deelde. In geen van de informatie die Allergan voor patiënten naar buiten bracht, werden de risico’s genoemd, terwijl bijvoorbeeld Allergan in Canada en Amerika vanaf 2011 wel het risico op BIA-ALCL in de patiëntfolders vermeldde. Aan Nederlandse plastisch chirurgen liet Allergan de risico’s pas in 2015 weten, terwijl zij dat ook jaren eerder al in andere landen deed. De argumenten die tijdens de zitting naar voren zijn gebracht, zijn maar een deel van onze standpunten. Voorafgaand aan deze zitting zijn namelijk ook al veel schriftelijke stukken met de rechtbank gedeeld, waaronder de dagvaarding. Het doel van de zitting was om te reageren op het verweer van Allergan. De dagvaarding kun je hier vinden, mocht je deze nog willen nalezen.
De advocaten van Allergan betoogden dat Allergan aan de regelgeving voldeed en dat de implantaten het benodigde keurmerk (CE-markering) hadden. Ook betoogden zij dat Allergan niet meer wist over de risico’s dan publiekelijk al bekend was. Hier brachten onze advocaten tegen in dat Allergan nog steeds aansprakelijk kan zijn, ondanks dat het een keurmerk had van een private instantie, en dat Allergan de risico’s kende en de vrouwen daarvan op de hoogte had moeten stellen.
Verder hebben onze advocaten bepleit dat Allergan nog voor de zaak relevante stukken moet verstrekken die onder meer inzicht kunnen geven vanaf wanneer Allergan ervan op de hoogte was dat haar Biocell implantaten een risico op BIA-ALCL met zich brachten. Over dit verzoek zal de rechter zich ook buigen.
Vervolgstappen
Op 19 november zal de rechtbank naar verwachting uitspraak doen, maar het is ook mogelijk dat dit moment met zes weken wordt uitgesteld.
Er zijn verschillende mogelijkheden.
De rechtbank kan tot het oordeel komen dat Allergan aansprakelijk is. In dat geval heeft Allergan de mogelijkheid om in hoger beroep te gaan. Doen zij dat niet, dan gaan partijen met de rechtbank in gesprek over de geleden schade en de afwikkeling daarvan. De rechtbank kan ook oordelen dat Allergan niet aansprakelijk is. In dat geval ligt de route van een hoger beroep open voor Bureau Clara Wichmann.
Het is ook mogelijk dat de rechtbank oordeelt dat Allergan alleen vanaf een bepaalde datum aansprakelijk is of alleen voor bepaalde risico’s of klachten. In dat geval, zou het zo kunnen zijn dat zowel Allergan als Bureau Clara Wichmann in hoger beroep wil gaan.
Een laatste mogelijkheid is dat de rechtbank eerst tot een tussenvonnis komt waarin de rechtbank Allergan opdraagt om de voor de zaak verder relevante stukken te verstrekken. Nadat de stukken zijn verstrekt, kan de rechtbank partijen de kans bieden zich over de stukken uit te laten waarna de rechtbank tot een uitspraak komt.
Zodra er meer bekend is over het vonnis op, naar verwachting, 19 november, zullen wij dit delen op onze website en via een mailing aan onze deelnemers.
BCW zal ongeacht de uitkomst blijven vechten voor erkenning van de gezondheidsproblemen van vrouwen met borstimplantaten en voor eerlijke informatie over de risico’s.
Voor Rechtbank Amsterdam voor Siliconenzaak-zitting 23 september 2025
Amsterdam, dinsdag 23 september 2025 – Bij de Rechtbank Amsterdam vindt vandaag de inhoudelijke behandeling plaats in de collectieve actie (WAMCA-procedure) die Bureau Clara Wichmann voert tegen de Amerikaanse farmaceut Allergan (nu AbbVie).
In december 2022 stapte Bureau Clara Wichmann naar de rechter om een schadevergoeding te eisen namens 60.000 mensen met ruwe of getextureerde borstimplantaten van Allergan vanwege de mogelijke gezondheidsrisico’s.
Bureau Clara Wichmann stelt dat Allergans getextureerde implantaten gebrekkig zijn. De implantaten kunnen twee dingen veroorzaken: een vorm van lymfeklierkanker (BIA-ALCL) en een terugkerend patroon van zowel systemische als lokale klachten (samen vaak ‘ASIA’ of ‘BII’ genoemd), zoals ernstige vermoeidheid en pijn. Bovendien heeft Allergan patiënten niet dan wel niet tijdig geïnformeerd over de risico’s, terwijl zij wel van de risico’s op de hoogte was. In 2019 zijn de borstimplantaten door Allergan van de markt gehaald.
Bureau Clara Wichmann eist voor haar achterban in deze zaak compensatie voor het leed dat de implantaten, alle behandelingen en de onzekerheid hebben veroorzaakt. Onderdeel daarvan is een vergoeding van de kosten voor verwijdering van de borstimplantaten en een eventuele reconstructie als vrouwen die behandelingen willen laten uitvoeren of al hebben laten uitvoeren. Op dit moment moeten veel vrouwen een verwijdering van de implantaten zelf betalen. De verwijdering wordt niet vergoed, tenzij een arts bij de zorgverzekeraar aangeeft dat dit medisch noodzakelijk is. Ondanks dat de siliconenpoli’s in Nederland de afgelopen jaren duizenden vrouwen hebben geholpen, blijven de wachtlijsten lang.
Linde Bryk, hoofd strategische rechtszaken bij Bureau Clara Wichmann:
“Dat vrouwen die klachten hebben het verwijderen van de borstimplantaten zelf moeten betalen, is onacceptabel. Allergan leverde een gebrekkig product aan deze vrouwen, dan geldt ‘niet goed, geld terug’.”
Voor de vrouwen die ASIA en/of BIA-ALCL hebben gekregen wordt daarnaast nog een aparte schadevergoeding gevorderd.
Jantina Hiemstra, advocaat van Bureau Clara Wichmann:
“De implantaten van Allergan boden niet de veiligheid die vrouwen daarvan mochten verwachten. Dit heeft veel leed veroorzaakt bij de vrouwen die deze implantaten hebben gekregen. De ontkenning van het probleem door Allergan helpt deze vrouwen niet verder. Allergan moet haar verantwoordelijkheid nemen voor het product dat zij zelf heeft ontworpen en op de markt heeft gebracht. Het risico van dat product moeten niet voor rekening van de vrouwen komen, maar voor rekening van Allergan, die daaraan jarenlang veel geld heeft verdiend.”
Vandaag is een belangrijke dag voor de rechtszaak. “Vandaag kunnen vrouwen die jarenlang niet gehoord en begrepen werden eindelijk zich tot de rechter richten en samen voor hun recht opkomen.”, aldus Linde Bryk.
Achtergrond en procesverloop
De Siliconenzaak is een collectieve actie onder de WAMCA. In 2024 werd de procedure tijdelijk aangehouden om een minnelijke oplossing te verkennen; omdat die uitbleef, is de zaak hervat. Bureau Clara Wichmann heeft op 22 januari 2025 nadere stukken ingediend; AbbVie diende op 23 april 2025 haar inhoudelijke reactie in. De zitting van vandaag markeert een belangrijke fase in de beoordeling van de vorderingen.
De rechtbank zal op een nader te bepalen datum uitspraak doen. Bureau Clara Wichmann informeert de media zodra daarover duidelijkheid bestaat.
Noot voor de redactie
Tijdens de zitting zullen drie vrouwen spreken over hun traject: de ontwikkeling van klachten na implantatie, het medische circuit dat daarop volgde, de beslissing tot explantatie en de gevolgen voor gezondheid, werk en dagelijks leven. Hun verklaringen geven context aan de overgelegde medische en juridische stukken.
WAMCA
De WAMCA (Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie) maakt het mogelijk om in één procedure voor een grote groep personen met gelijksoortige schade schadevergoeding te vorderen.
Bureau Clara Wichmann zet zich in voor de positie van kraamverzorgenden. Al jarenlang staat de kraamzorg onder druk. Kraamverzorgenden krijgen veel te maken met lage salarissen, moeite om werk en privé in balans te houden en hoge werkdruk door personeelstekorten en uitval. Dit bedreigt niet alleen, de werkomstandigheden van kraamverzorgenden en de toekomst van het beroep, maar ook de kwaliteit van de zorg voor moeder en kind in de eerste belangrijke periode na geboorte.
Wij vinden het belangrijk dat de stem vaan kraamverzorgenden gehoord worden. Om het probleem onder de aandacht te brengen bij de politiek, verzamelen wij persoonlijke verhalen van kraamverzorgenden over belemmeringen en knelpunten in de sector. Deze belangrijke verhalen moeten de structurele knelpunten die in de sector spelen, zichtbaar maken.
Ben je kraamverzorgende en herken je je in deze situatie? Dan nodigen wij je uit om je verhaal (anoniem of op naam) met ons te delen. Je kunt je aanmelden via dit formulier, waarna wij contact met je kunnen opnemen.
Zowel mensen die nu als kraamverzorgende werken, als mensen die in het verleden als kraamverzorgende hebben gewerkt, kunnen zich aanmelden.
Wil je eerst meer informatie? Neem dan gerust contact met ons op via info@clara-wichmann.nl
Amsterdam, 5 september 2025 – Bureau Clara Wichmann en WOMEN Inc. hebben vandaag officieel aangifte gedaan tegen Geert Wilders, fractievoorzitter van de PVV, wegens aanzetten tot haat, discriminatie en groepsbelediging. De aangifte is gebaseerd op een tweet die Wilders op 4 augustus jl. plaatste, waarin vrouwen worden afgebeeld op een manier die discriminerend is op meerdere gronden tegelijk.
De afbeelding contrasteert bewust twee vrouwen: een jonge witte vrouw zonder hoofddoek tegenover een oudere vrouw van kleur met hoofddoek. Daarbij wordt expliciet gesuggereerd dat de ene vrouw ‘de juiste keuze’ vertegenwoordigt bij de Tweede Kamer verkiezingen van 29 oktober, terwijl de andere vrouw ‘ongewenst’ is. De afbeelding is intersectioneel discriminerend en beledigend.
“Wat we hier zien, is dat de discriminatie zich op meerdere fronten tegelijk richt: gender, religie, etniciteit/ras, leeftijd en politieke voorkeur. Dit versterkt de discriminatie, normaliseert stereotype beelden en bestaande vooroordelen en vergroot ongelijkheid”, aldus Bureau Clara Wichmann.
BCW en WOMEN Inc. spreken van een duidelijke vorm van discriminatie en groepsbelediging, zoals bedoeld in artikel 137c en 137d van het Wetboek van Strafrecht. De organisaties benadrukken dat deze beeldtaal plaatsvinden in de bredere maatschappelijke tendensen waarin vrouwen, en met name vrouwen uit gemarginaliseerde groepen, vaker mikpunt zijn van haat, vernedering of politieke framing.
“We kunnen niet toelaten dat de identiteit van vrouwen worden misbruikt om verdeeldheid te zaaien of tegen elkaar uitgespeeld worden,” aldus Marieke van Schaik, interim directeur-bestuurder van WOMEN Inc. “De boodschap die Wilders hier uitdraagt is dat vrouwen met een hoofddoek, van kleur, ouder, of met een migratieachtergrond er niet bij horen, en jonge, witte vrouwen wel. Dat is onacceptabel en moeten we als samenleving niet normaliseren.”
BCW en WOMEN Inc. treden op namens het collectieve belang van vrouwen in Nederland. De aangifte is gericht op het zichtbaar maken van hoe structurele vormen van discriminatie zich in één politieke uiting kunnen bundelen, en welke maatschappelijke schade dat veroorzaakt.
Op 7 augustus 2025 heeft minister Judith Uitermark gereageerd op de brieven van Bureau Clara Wichmann van 3 en 31 juli jl., waarin onze zorgen werden geuit over het passief kiesrecht van vrouwen binnen de SGP. In haar brief laat de minister weten dat zij “op korte termijn het gesprek aangaat met de SGP met betrekking tot het grondrecht van vrouwen om op gelijke voet als mannen toegelaten te worden tot het passieve kiesrecht.”
Bureau Clara Wichmann waardeert het dat de minister het onderwerp serieus neemt en een gesprek aankondigt, maar benadrukt in haar reactie van 13 augustus dat alleen een gesprek onvoldoende is. In de reactie dringen wij aan op concrete maatregelen en toezeggingen, waaronder het waarborgen van een discriminatievrije kandidatenlijst, aanpassing van het Program van Beginselen van de SGP, en het versterken van wettelijke waarborgen in de Wet op de politieke partijen.
Met het bekend worden van de kandidatenlijst van de SGP voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025, constateren wij dat op de lijst alleen mannen staan. Het is bekend dat een vrouw zich gekandideerd heeft (mw. Lilian Janse uit Vlissingen). Daarmee ligt de vraag voor of vrouwen binnen de SGP wel feitelijk toegang hebben tot het passief kiesrecht.
De Hoge Raad oordeelde al in 2010 (ECLI:NL:HR:2010:BK4549) dat de Staat maatregelen moet nemen om te verzekeren dat vrouwen bij de SGP daadwerkelijk verkiesbaar zijn. Inmiddels zijn we 15 jaar verder en de SGP weigert nog altijd haar Program van Beginselen aan te passen, waarin het bekleden van een politiek ambt door vrouwen als ‘strijdig met de roeping van de vrouw’ wordt bestempeld. Een recente motie om deze bepaling te schrappen werd tijdens de Algemene Ledenvergadering van 24 mei 2025 verworpen.
Namens Bureau Clara Wichmann is door onze advocaateen brief gestuurd aan minister Uitermark van Binnenlandse Zaken, waarin met klem is verzocht om duidelijkheid te geven over de maatregelen die zij zal treffen om te voorkomen dat vrouwen op discriminerende of onrechtmatige gronden van kandidaatstelling worden uitgesloten. De minister heeft op 25 juli 2025 laten weten meer tijd nodig te hebben om te reageren. Wij hebben formeel bezwaar gemaakt tegen dit uitstel mede gezien het feit dat de SGP haar lijst inmiddels heeft gepresenteerd. Die lijst bevat wederom geen vrouwelijke kandidaat.Wij vinden dat de Staat thans tekortschiet in de actieve verplichting om het passief kiesrecht voor vrouwen ook binnen de SGP daadwerkelijk te garanderen, zoals bevestigd in het arrest van de Hoge Raad. Daarnaast constateren wij dat het huidige wetsvoorstel Wet op de politieke partijen geen waarborgen bevat voor de bescherming van het passief kiesrecht, noch voorziet in sancties indien dat recht geschonden wordt.
Wij blijven ons inzetten voor een democratisch bestel waarin het passief kiesrecht voor iedereen gegarandeerd is.
In een brief van 11 juni 2025 aan de Tweede Kamer vraagt de Sociale Verzekeringsbank aandacht voor de administratieve last die werkgeverstaken met zich mee kunnen brengen voor PGB-houders. De SVB ziet hiervoor een simpele oplossing: denk aan een stelsel waarbij (informele) zorgverleners een vrijwilligersvergoeding krijgen, zonder dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. De SVB wekt hierbij de indruk dat het vaak maar om een paar uur werk per week gaat. Niets is echter minder waar. Bij veel pgb-zorg, zeker voor familieleden, gaat het om zeer intensieve zorg die dag en nacht doorgaat en waarbij specialistische medische handelingen verricht moeten worden. Zorgverleners – in overgrote meerderheid vrouwen – zijn hierdoor gedwongen hun betaalde werk en hun sociale vangnet op te geven, want als de zorg stopt of als ze zelf ziek worden, wacht alleen de bijstand, als ze daar überhaupt al voor in aanmerking komen. Er is geen recht op een Ziektewetuitkering, geen WW en geen pensioen. Ook de NOS publiceerde half juni een artikel SVB: persoonsgebonden budget te complex, vooral als zorgbehoevende werkgever is.
Bureau Clara Wichmann komt op voor de rechten van vrouwen in Nederland. Een belangrijk aandachtspunt in dit verband zijn de rechten van mantelzorgers. In Nederland wordt vaak gedacht dat dat werk allemaal maar onbetaald gedaan moet worden en dan vooral door vrouwen. Tot nog toe bestaat er in elk geval nog recht op een vergoeding vanuit het PGB, maar kennelijk vindt de SVB dat ook dat niet nodig is. De zorgverleensters moeten het maar met een vrijwilligersvergoeding doen. Vanuit Bureau Clara Wichmann hebben we een contactpunt geopend voor deze zogenoemde informele zorgverleners. Binnen twee weken hadden we al meer dan 100 verhalen binnen van vrouwen (en enkele mannen) die dag en nacht zorg verlenen, vaak aan kinderen of ouderen met zware beperkingen, daardoor hun eigen leven kwijt zijn, soms dan nog wel een vergoeding uit een PGB krijgen maar vaak ook te weinig, en die, als ze mentaal en fysiek versleten zijn door het jarenlang zorg verlenen, niets hebben om op terug te vallen. En bij zorginstellingen is veelal geen plek voor hun kinderen, ouders, buren of andere naasten, want die zijn of vol of hebben alleen plek voor mensen met lichtere beperkingen.
Wij delen de zorg van de SVB dat het complex kan zijn voor PGB-houders als zij werkgeverstaken op zich moeten nemen. Daarvoor is echter een oplossing die ook in het wetsvoorstel tot wijziging van de Regeling dienstverlening aan huis is opgenomen, namelijk uitbesteding aan de SVB. Uiteraard is daar geld voor nodig. Er is ook geld nodig om de budgetten te verhogen om de werkgeverslasten te kunnen dragen. Vanuit Bureau Clara Wichmann hebben wij er ook meerdere keren bij de wetgever op aangedrongen om de budgetten op dit punt te verhogen. Zie onder meer ons commentaar in het kader van de internetconsultatie van het wetsvoorstel. De oplossing moet echter niet zijn om de rechten van de zorgverleensters dan maar weer in te perken. Zij verdienen een behoorlijke vergoeding – niet alleen maar een vrijwilligersvergoeding – en een behoorlijk sociaal vangnet. Als wij als maatschappij de zorg laten neerkomen op individuele vrouwen en mannen, dan is het minste wat we kunnen doen het goed regelen van hun rechtspositie en sociale vangnet. Het zou de SVB sieren als ze hiervoor aandacht zou hebben en niet alleen voor de PGB-houders en haar eigen rol daarbij.
Op 1 juli zijn Bureau Clara Wichmann en Vrouwenrechtswinkel Amsterdam gesloten in verband met Keti Koti. Deze dag markeert de herdenking van de afschaffing van de slavernij en het vieren van vrijheid. Keti Koti, ook wel Dag der Vrijheden, wordt jaarlijks de afschaffing van de slavernij in 1873 in Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen gevierd en herdacht.
Dit is het eerste jaar dat wij ons kantoor sluiten. Als vrouwenrechtenorganisatie vinden wij het belangrijk om ruimte te maken voor herdenking, reflectie en gesprekken over vrijheid, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid. Deze thema’s zijn onlosmakelijk verbonden met onze inzet tegen structurele vormen van ongelijkheid. Wij leren graag van anderen hoe ze deze dag doorbrengen. Op welke manier staat jouw organisatie stil bij deze dag en haar betekenis?
Weet je nog niet hoe je de dag wilt invullen? Bekijk dan de Keti Koti Route van Omroep Zwart voor een overzicht van activiteiten bij jou in de buurt en om meer te leren over de betekenis van Keti Koti: www.ketikotiroute.nl.
Afgelopen weekend werd bekend dat Lilian Janse niet op de kieslijst van de SGP mag staan voor de Tweede Kamerverkiezingen. De partij weigert vrouwen als kandidaat toe te laten en overtreedt daarmee het passieve kiesrecht – het recht om je verkiesbaar te stellen – zoals vastgelegd in de Grondwet en internationale verdragen.
Tussen 2005 en 2012 voerde Bureau Clara Wichmann juridische procedures om dit recht voor iedereen in Nederland, ook binnen politieke partijen, af te dwingen. Het passieve kiesrecht is een fundamenteel onderdeel van onze democratische rechtsstaat: naast het stemrecht garandeert het dat iedere burger zich verkiesbaar mag stellen en zo medeverantwoordelijkheid kan nemen voor het politieke beleid.
De procedures stonden in het teken van het universele kiesrecht voor álle burgers. Wanneer een partij van welke (godsdienstige) gezindte dan ook meedoet aan verkiezingen, dient zij zich te houden aan de Grondwet en fundamentele mensenrechten.
In 2010 oordeelde de Hoge Raad dat de Nederlandse Staat, op basis van het VN-Vrouwenverdrag, verplicht is om politieke uitsluiting van vrouwen tegen te gaan. In 2012 volgde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens met een uitspraak waarin werd bevestigd dat de Staat het passieve kiesrecht van vrouwen moet waarborgen. Een beroep op een bepaalde religieuze overtuiging doet daar niet aan af, zo bepaalde deze rechterlijke instanties.
Sindsdien heeft de SGP haar beleid op papier slechts marginaal aangepast onder meer door een reglementswijziging. Hoewel er op gemeentelijk niveau twee vrouwelijke kandidaten op de lijst zijn gekomen, is het beginselprogramma van de partij nooit gewijzigd. De indruk bestond dat de partij zich hield aan de uitspraken van de rechterlijke instanties.
Die indruk is afgelopen zaterdag, 24 mei 2025, weggenomen. Tijdens het partijcongres werd een motie van SGP afdeling Vlissingen verworpen waarin zij pleitte voor het openstellen van de Tweede Kamerkandidatenlijst voor vrouwen. Daarmee blijkt dat de SGP het grondrecht op passief kiesrecht nog altijd niet erkent of naleeft.
De afwijzing van deze motie staat haaks op de Nederlandse Grondwet en de relevante verdragen. De Staat moet nu optreden om de naleving van dit grondrecht af te dwingen. De overheid heeft de plicht om rechterlijke uitspraken serieus te nemen en maatregelen te treffen ter bescherming van het passieve kiesrecht van vrouwen.
Zolang de SGP dit recht stelselmatig schendt, zou zij uitgesloten moeten worden van deelname aan verkiezingen en zou de partijfinanciering moeten worden opgeschort. In een democratische rechtsstaat hoort geen enkele partij zich te mogen onttrekken aan de spelregels van onze democratie – en die regels schrijven voor dat álle burgers gelijke politieke rechten hebben. Bureau Clara Wichmann onderzoekt op dit moment de juridische mogelijkheden.
