Amsterdam, 5 maart 2026 – De Staat maakt zich schuldig aan discriminatie door vrouwelijke rechters tijdens hun opleiding, en in sommige gevallen hierna, minder te betalen dan mannelijke collega’s. Dat oordeelt het College voor de Rechten van de Mens vandaag in een procedure aangespannen door Bureau Clara Wichmann en vrouwelijke rechters, bijgestaan door advocatenkantoor Stibbe. Door rechters jarenlang in te schalen op basis van het laatstverdiende loon kregen vrouwelijke rechters soms tot wel 10% minder betaald dan hun mannelijke collega’s voor hetzelfde werk. Het oordeel is een belangrijke stap richting gelijkwaardigheid en compensatie voor de benadeelde rechters.
“Een grote overwinning,” volgens Marlies Vegter, jurist bij Bureau Clara Wichmann die samen met vrouwelijke rechters de zaak aanspande. “Niet alleen voor de rechters die deze zaak zijn begonnen, maar voor alle vrouwen die tot de dag van vandaag onterecht minder betaald krijgen dan hun mannelijke collega’s vanwege een onjuiste manier van inschalen.” Volgens vakbond FNV is de loonkloof tussen vrouwen en mannen nog groot: zo krijgen vrouwen in Nederland gemiddeld 10,5% te weinig betaald. “De rechterlijke macht zou dé plek moeten zijn waar zulk onrecht niet plaatsvindt,” zegt Vegter.
Bureau Clara Wichmann ziet deze uitspraak als opmaat naar een civiele procedure voor schadevergoeding. “De wet verplicht simpelweg tot het ongedaan maken van discriminatie,” zegt Vegter. De Staat is juridisch verplicht de betrokken rechters te compenseren, waar ook het College op wijst in haar uitspraak.”
Beleidskeuzes
Het onrechtmatige verschil in beloning was het resultaat van beleid: zo was het ‘laatstverdiend salaris’ bepalend voor de inschaling van nieuwe rechters. Hiermee wordt de loonkloof die in Nederland bestaat overgenomen door de overheid. Onder druk van een grote groep rechters die dit aankaartten en de procedure had de Staat het beleid al aangepast. Sinds 1 juli 2023 wordt het loon van rechters vastgesteld op basis van het aantal jaren werkervaring. Maar voor de vele vrouwelijke rechters die vóór juli 2023 zijn ingestroomd, veranderde er niets.
Ook laat het nieuwe beleid nog ruimte voor willekeur in inschaling. Zo waarschuwde de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak dat het huidige beleid nog steeds ruimte laat voor willekeur in looninschaling omdat ervan afgeweken mag worden. Hierdoor kan deze vorm van loondiscriminatie ook in de toekomst blijven bestaan.
Compensatie
Het College vraagt de Staat nu stappen te nemen om de benadeelde vrouwelijke rechters te compenseren. Bureau Clara Wichmann en de betrokken advocaten van advocatenkantoor Stibbe onderstrepen dit. De beloningsverschillen, oplopend tot duizenden euro’s per jaar, moeten hersteld worden. “Wij verwachten dat de Staat gevolg zal geven aan het oordeel van het College,” zeggen Astrid Helstone en Fiona Stewart van advocatenkantoor Stibbe. “Een collectieve schadevergoedingsregeling lijkt ons hier op zijn plaats.”